İran'da Hamaney'in yerine geçici olarak Ayetullah Ali Rıza Arafi atandı

İran'da sıcak saatler...

İran ile ABD arasındaki müzakere süreci devam ederken İsrail ve ABD, dün sabah saatlerinde İran'a ortak saldırılar düzenledi. 

İran devlet televizyonu, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ABD-İsrail'in dün düzenlediği saldırıda hayatını kaybettiğini duyurdu.

YERİNE ATANAN İSİM BELLİ OLDU

Hamaney'in ölümünün yankıları sürerken dikkat çeken bir gelişme yaşandı. 

Ayetullahlardan oluşan Meclis-i Hobregan üyeleri Tahran'da yeni Rehber (Veliyyi Fakih'i) seçmek için toplandı.

İran medyası, Ayetullah Ali Rıza Arafi'nin Hamaney'in yerine geçici olarak atandığını açıkladı.

YENİ LİDER SEÇİLENE KADAR ÜLKEYİ ÜÇ KİŞİDEN OLUŞAN KONSEY YÖNETECEK

Öte yandan İran devlet televizyonunun aktardığına göre, Devletin Maslahatını Teşhis Konseyi üyesi Muhsin Dehnevi, Arafi’nin, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyn Muhsini Ejei’nin yer aldığı geçici liderlik konseyine dahil edildiğini duyurdu.

Buna göre, yeni lider seçilene kadar Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Ejei ve Ayetullah Arafi, Veliyy-i Fakih makamının görevlerini geçici olarak birlikte yürütecek. 

Üç kişiden oluşan konsey ülkenin hayati kararlarında bir süreliğine söz sahibi olurken konseyin bir numaralı ismi Arafi olacak. 

AYETULLAH ALİ RIZA ARAFİ KİMDİR

Arafi, 1959 yılında Yezd vilayetinin Maybod şehrinde doğdu. 

Ailesi dini çevrelerle ilişkili olup, özellikle babası Mohammad Ibrahim Arafi’nin Kum’daki ilmî çevrelerde tanınmış olması, Alireza’nın erken yaşta dinî eğitime yönelmesinde etkili oldu.

Arafi, Kum’daki aşırı geleneksel Şii havza ortamında eğitim aldı ve fıkıh-usul gibi klasik İslami ilimlerde derinleşti.

Zamanla öğretim, vaizlik ve idari sorumluluklar üstlendi.

BABASI HUMEYNİ'NİN YAKIN ARKADAŞI 

Babası Muhammed İbrahim el-Arafi, Ruhullah Humeyni'nin yakın arkadaşı olan Arafi, İslam Devrimi'nden önce vaiz ve yazar olarak çalışıyordu.

Anayasa Koruma Konseyi'nin Uzmanlar Meclisi'ne katılmak için yaptığı yazılı sınava katılmamasına rağmen, İran'da Uzmanlar Meclisi seçimlerini düzenleyen Kanunun III. Maddesi sayesinde, 2015 seçimlerinde Meclis üyeliğine onaylandı.

HAMANEY'E YAKINLIĞI İLE BİLİNİYOR

Alireza Arafi, kamuoyunda çok sık gündeme gelmeyen ancak İran’daki devlet ve din kurumlarında uzun yıllara dayanan bir geçmişe sahip etkili bir isim olarak öne çıkıyor.

Dini Lider Ali Hamaney’e yakınlığıyla bilinen Arafi, sistem içinde kritik görevler üstleniyor.

Hâlihazırda Uzmanlar Meclisi Başkan Yardımcılığı görevini yürüten Arafi, aynı zamanda seçimlere katılacak adayları ve Meclis’ten geçen yasaları denetleme yetkisine sahip Koruyucular Konseyi’nin de üyeleri arasında yer alıyor.

Bunun yanı sıra İran’daki ilahiyat (havza) sisteminin başkanlığını yürüterek ülkenin dinî eğitim yapılanmasının en üst düzey isimlerinden biri konumunda bulunuyor.

REFORMİST YAPISI DİKKAT ÇEKİYOR

Arafi, yapısal olarak geleneksel dini otoriteye bağlı kalmakla birlikte, eğitim ve kurumsal reformlarda aktif bir isim olarak tanımlanıyor.

İran’daki dini liderlik içinde ağırlığı olan bir 'kurumsal dindar' profili çiziyor yani sadece ritüel anlamda değil, devlet siyasetinde de etkili.

EN KISA SÜREDE BİRİNİ ATAMAKLA SORUMLUYDULAR

Anayasanın 111. maddesine göre bu atamanın en kısa sürede gerçekleşmesi gerekiyordu.

Söz konusu madde şunları içeriyor:

Liderin ölümü, istifası veya görevden alınması halinde, Uzmanlar Meclisi en kısa sürede yeni bir Lider atamak ve göreve getirmekle yükümlüdür.

Lider atanana kadar, Başkan, Yargı Başkanı ve Anayasa Koruma Konseyi'nin hukukçularından birinden oluşan ve Sistem Uygunluk Meclisi tarafından seçilen bir konsey, geçici olarak Liderin tüm görevlerini üstlenir.

Bu süre zarfında bunlardan birinin herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi durumunda, Konsey tarafından hukukçuların çoğunluğuyla seçilen başka bir kişi onun yerine atanır.

SEÇİM SÜRECİ NASIL İŞLEYECEK

Ayetullahlardan oluşan Meclis-i Hobregan üyeleri Tahran'da yeni Rehber (Veliyyi Fakih'i) seçmek için toplanacak.

Meclis-i Hobregan Hamaney'nin yerine geçecek kişiyi il toplantıda veya birden fazla toplantı yaparak seçebilir.

Meclis-i Hobregan, gün içerisinde (Cumartesi) Hamanei'nin yerine birini seçmiş olabilir.

Yeni Veliyyi Fakih ilan edilene kadar, Velayeti Fakih'in anayasal yetkilerini Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı ve Yargı Erki Başkanı'ndan oluşan üçlü heyet kullanacak.