GENÇ İŞSİZLİĞİNE KESİN ÇÖZÜM YERİNE GÜNÜ KURTARMAYA YÖNELİK ADIMLAR

Genç İstihdam Hamlesi – GÜÇ Tanıtım Programı hakkında Çalışma Bakanlığı’nın yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına sunduğu soru önergesinde asıl amaç genç işsizliğindeki artışı önlemek mi yoksa sermaye kesimine ucuz iş gücü potansiyeli yaratmak mı diye soran CHP Antalya Milletvekili Mustafa Erdem, programın detaylarından bahsederek şu ifadeleri kullandı:

“Cumhurbaşkanı tarafından 06 Ocak 2026’da kamuoyuna duyrulan Genç İstihdam Hamlesi – GÜÇ Tanıtım Programı (Gençliğin Üretim Çağı)’nın tanıtım toplantısında, Türkiye’de gençlerin nitelikli istihdam ile üretim sürecine daha etkin katılımını sağlamayı amaçladığı açıklanmış kapsamlı bir istihdam ve destek paketi olarak tanımlanmıştır.

Gençlerden ziyade işverenlere yönelik destek paketi niteliğinde olan bu program kapsamında sunulan başlıca destekler şunlardır: Ulusal Staj Programı, İşgücü Uyum Programı (İUP), İlk Adım Programı, İŞKUR Gençlik Programı, Mesleki yönlendirme ve beceri kazandırma.

AKP iktidarının kendi eliyle yarattığı NEET olarak ifade edilen ve ne istihdamda ne eğitimde var olmayan gençlerimizin sayısının azaltılması ve genç işsizliğinin önlenmesi amacıyla hayata geçirileceği söylenen bu programın içeriği ve sağladığı koşullar göz önünde bulundurulduğunda, gençlerimize yararından ziyade sermaye kesimine devlet desteğiyle ucuz iş gücü potansiyeli yaratma çabası olduğunu görmekteyiz.”

“AKP iktidarı yine başka sorunlarda olduğu gibi; genç işsizliği sorununu çözmek yerine, günü kurtarmaya yönelik adımlar atarak ucuz emek için patronlara devasa teşvikler açmanın yolunu buldu ve programı her zamanki gibi lütufmuş gibi sundu. Program kapsamında işverenlere, 3 milyon genç için 445,1 milyar liralık teşvik verileceği bilgisi teyitli olmamakla birlikte kamuoyuna yansımıştır. Programlarda güvenceli istihdam, insanca ücret ve sendika yerine esnek çalışma dayatması var. 

İKTİDARIIN GÖZÜNDE GENÇLER DE POTANSİYEL UCUZ İŞ GÜCÜ OLDU

Kağıt üzerinde işgücüne dahil edilen gençleri güvencesizlik, geleceksizlik, hak kayıpları ve emek sömürüsü bekliyor. Emeği neredeyse ücretsiz hale getirilen, eğitimine dahi devam edemeyen, işsizlikle boğuşan milyonlarca genci gelecek 3 yılda kötü bir tablo bekliyor. Öyle görünüyor ki; kamu kaynaklarıyla emek sömürüsünün kapsamını genişletilecek.

Mesela tanıtılan program kapsamındaki “İşe İlk Adım projesi” ile, gençler 6 ay boyunca maaş bile diyemedikleri harçlık adı altındaki günlük 1375 liralık ücretlerle çalıştırıldıktan sonra, bu süre sonunda işten çıkarılabilecek. 6 ay sonra devletten teşvik alamayan işveren yeni bir işçinin maliyetine katlanmak yerine muhtemelen işten çıkarma yoluna başvuracaktır. Böylece 6 aylık işin sonunda iş hayatına uyum sağlaması, iş hayatını tanıması beklenen genç bireye ilk çalışma hayatı travmasını tattırmış olacaksınız. Bu proje gençlere deneyim değil adete bir travma vadediyor.

“Mesleki eğitim” adı altında neredeyse ortaokul çağındaki çocukları dahi ucuz işgücü haline getiren iktidar, meslek liselerinde okuyan gençlerin daha mezun olmadan çalışmaya zorlanacağını duyurdu.  Çocuklar MESEM'lerde devlet eliyle iş cinayetlerinde ölüme, emek sömürüsüne, Meclis stajında dahi güvenliği sağlanamayacak bir güvencesizliğe itilirken artık daha fazla işyeri daha fazla genç emeğinden bedava faydalanacak.

İKTİDARIN ASGARİ ÜCRET ALTINDA SÖMÜRÜYÜ MEŞRULAŞTIRMA ADIMI

Program tanıtımında, nüfusa oranı yaklaşık %30 olan 15–34 yaş grubunda ne eğitimde ne istihdamda olan (NEET) gençlerimiz için ev genci tanımını kullanmamızı eleştiren iktidar; bu sorunu kendi yaratmamış gibi sorumluluğu da muhalefete atıyor. Biz biliyoruz ki bu gençler içinde bulundukları duruma en doğru tanımı bulma gayretinde değil. Genç işsizliği sorununa gerçek çözümler bulunmasını, potansiyellerini en etkin biçimde ortaya koyabilecekleri yaşta çalışabilmeleri için sömürü düzenine yem olmayacakları insanca ve adil imkanlar yaratılmasını talep ediyorlar. Bu tanımdan kopup iş hayatına katılabilmeyi hedefleyen gençler için iktidarın bulduğu çözüm ise ortada. Daha çok güvencesizlik, daha çok umutsuzluk, daha çok sömürü.

Ayrıca söz konusu tanıtım toplantısında Cumhurbaşkanının hesabına göre haftada 3 gün, günlük 1375 liraya çalıştırılan bir gence 19 bin lira ödeme yapılacağı iddia edildi. Ancak ayda 4 haftadan 12 gün çalışan bir gencin alacağı ödeme yalnızca 16 bin 500 lirada kalıyor. Buna da açıklık getirilmesini soru önergemde talep ettim.

AKP iktidarının yıllardır toplumun büyük bir kesimine uyguladığı yoksullaştırarak yönetme anlayışının bir parçası olduğu her halinden belli bu sistem; genç işsizliğine asla çözüm olmayacağı gibi, asgari ücretin altında sömürünün meşrulaştırılması gibi bir çok sorunun ve hak ihlallerinin artmasına sebep olacaktır.”

CHP Antalya milletvekili Mustafa Erdem, Çalışma ve Sosyal güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle şu soruları yöneltti:

1. “Genç İstihdam Hamlesi” kapsamında belirlenen bütçe miktarı nedir? Programların her biri için ayrı ayrı belirlenen harcama kalemleri dağılımı ne şekildedir?

2. “İşe İlk Adım Programı” kapsamında işe başlayan gençlerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin hakları, iş güvencesi ve sendikal haklar açısından durumları nedir? Bu gençlerin gerekli sosyal haklara sahip olmaması hangi hukuki zemine dayandırılmaktadır?

3.  “Genç İstihdam Hamlesi” başlıklı tanıtım programında, haftada 3 gün, günlük 1375 liraya çalıştırılan bir gence 19 bin lira ödeme yapılacağı açıklanmıştır. Ancak günlük ücret olan 1375 liradan aylık 12 gün çalışan bir gencin alacağı ücret hesaplandığında, 16 bin 500 lirada kalmaktadır. Bu kapsamda istihdam edilecek gençlerin çalışma koşulları ve ücretlendirme kriterleri nelerdir?

4. “Genç İstihdam Hamlesi” adı altında verilen günlük “cep harçlığı” uygulaması kapsamında gençlerin asgari ücret ve altında ücretlerle çalıştırılması nasıl engellenecektir? Bu uygulama sonucunda ortalama alınacak net ücret ile asgari ücret arasındaki fark nasıl açıklanmaktadır?

5. Bakanlık tarafından hazırlanan bu programlarda istihdam garantisi olmayan teşviklere dayalı uygulamaların gençlerin işsizlik ve güvencesizlik sorununa çözüm olacağı resmi olarak nasıl değerlendirilmiştir? Bu programların etki analizi ve risk değerlendirmesi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçlarını açıklayınız.

6. Bu teşviklerin sendika ve toplu sözleşme haklarına etkisi ile genç çalışanların örgütlenme hakkının korunmasına yönelik somut düzenlemeler nelerdir?

7. Bu paket kapsamında kamu kaynaklarının sermayeye aktarılması ile ilgili olarak, benzer dönemde gençlik, eğitim ve istihdam alanına ayrılan diğer destek kalemlerinde (örneğin gençlere yönelik eğitim programları, işsizlik yardımları vb.) bir azalma veya kaynak kaydırma söz konusu mudur?

8. Bu uygulamada asıl amaç genç işsizliğindeki artışı önlemek mi yoksa sermaye kesimine ucuz iş gücü potansiyeli yaratmak ve esnek çalışma modelleriyle güvencesiz çalışma koşullarını meşrulaştırmak mıdır?