Atık İstatistikleri, 2024

Türkiye İstatistik Kurumu, atık istatistikleri kapsamında Türkiye'deki; tüm belediyelerden, 50 ve üzeri çalışanı olan imalat sanayi işyerlerinden, kurulu gücü 100 MW ve üzeri olan tüm faal termik santrallerden, altyapısı tamamlanmış tüm organize sanayi bölge müdürlüklerinden, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne referans yıl için üretim beyan eden maden işletmelerinden, lisanslı veya geçici faaliyet belgeli tüm atık bertaraf ve geri kazanım tesisleri ile lisansı olmasa da belediyeler tarafından ya da belediyeler adına işletilen düzenli depolama, yakma ve kompost tesislerinden veri derlemektedir.

Oluşan atık miktarı 120 milyon ton olarak hesaplandı⁽¹⁾

Araştırma kapsamındaki imalat sanayi işyerleri, maden işletmeleri, termik santraller, organize sanayi bölgeleri (OSB) ve hanehalklarında 2024 yılında 42,2 milyon tonu tehlikeli olmak üzere toplam 120 milyon ton atık oluştu. 

Oluşan atık miktarı, 2022, 2024 (Ton)

İmalat sanayi işyerlerinde 4,2 milyon tonu tehlikeli olmak üzere toplam 24,4 milyon ton atık oluştu. Toplam atığın %70,1'i satıldı veya lisanslı atık işleme tesislerine gönderildi, %12,1'i tesis bünyesinde geri kazanıldı veya dolgu malzemesi olarak kullanıldı veya doğaya yeniden kazandırıldı, %10,8'i düzenli depolama tesislerine gönderildi, %2,6'sı beraber yakma (ko-insinerasyon) veya yakma tesislerine gönderildi, %2,4'ü belediye veya OSB yönetimleri tarafından toplandı, %1,8'i işyeri sahasında depolandı, %0,1 ise diğer yöntemlerle bertaraf edildi.

İmalat sanayi alt sektörleri atık istatistikleri, 2024

 

Maden işletmelerinde dekapaj malzemesi/pasa hariç 40,5 milyon ton atık oluştu. Dekapaj malzemesi/pasa dahil oluşan 1 milyar 61 milyon ton toplam atığın %99,99'unu mineral atıklar oluşturdu. Toplam atığın %85,1'i pasa sahalarında, atık barajlarında veya düzenli depolama tesislerinde bertaraf edildi, %12,5'i ocak içine geri dolduruldu, %2,4'ü ise diğer yöntemlerle geri kazanıldı ya da bertaraf edildi.

Termik santrallerde 10,4 bin tonu tehlikeli olmak üzere toplam 26,5 milyon ton atık oluştu. Toplam tehlikesiz atığın %84,6'sını kül ve cüruf atıkları, %15,4'ünü ise diğer atıklar oluşturdu. Toplam atığın %86,9'u kül dağı, kül barajı veya düzenli depolama tesislerinde bertaraf edilirken, %13,1'i lisanslı tesislere gönderildi, maden/taş ocaklarının geri doldurulmasında kullanıldı veya diğer yöntemlerle bertaraf edildi.

OSB müdürlüklerinin altyapı hizmetleri, atıksu arıtımı vb. idari faaliyetleri sonucu 196 bin tonu tehlikeli olmak üzere 397 bin ton atık oluştu. Oluşan atığın %95,5'i atık işleme tesislerine gönderildi, %4,5'i diğer yöntemlerle bertaraf edildi.

Belediyelerde 32,3 milyon ton atık toplandı
 

Toplam 1 401 belediyenin 1 392'sinde atık hizmeti verildiği tespit edildi. Atık hizmeti verilen belediyelerde toplanan 32,3 milyon ton atığın %88,9'u atık işleme tesislerine ve %10,9'u belediye çöplüklerine gönderilirken, %0,3'ü ise diğer yöntemlerle bertaraf edildi. Belediyelerde toplanan kişi başı günlük ortalama atık miktarı 1,09 kg olarak hesaplandı.

Belediyeler tarafından işletilen atıksu arıtma tesislerinde, 353 bin ton (kuru madde bazında) atıksu arıtma çamuru oluştuğu tespit edildi.

Atık işleme tesislerinde 195 milyon ton atık işlendi⁽²⁾
 

Atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinde işlenen 195 milyon ton atığın 139 milyon tonu bertaraf edildi, 56 milyon tonu ise geri kazanıldı.

Düzenli depolama tesislerinde 138 milyon ton atık, yakma tesislerinde de 448 bin ton atık bertaraf edildi.

Beraber yakma  (ko-insinerasyon)  tesislerinde 4,7 milyon ton atık yakılarak enerji geri kazanımı gerçekleştirildi. Kompost tesislerinde 124 bin ton atık geri kazanılırken diğer geri kazanım tesislerinde ise toplam 51,5 milyon ton metal, plastik, kâğıt, mineral vb. atık geri kazanıldı.

Atık bertaraf ve geri kazanım tesis göstergeleri, 2022, 2024


Bu konu ile ilgili bir sonraki haber bülteninin yayımlanma tarihi Kasım 2027'dir.
________________________________________________________________________________________________

AÇIKLAMALAR
 

(1) Madencilik sektörü verilerinde dekapaj malzemesi/pasa miktarı hariç tutulmuştur. Ham petrol ve doğalgaz çıkarımı yapan işletmeler, 2024 referans yılı itibarıyla madencilik sektörü kapsamına dahil edilmiştir. Önceki yıllarda yayımlanan Sağlık Kuruluşları Atık İstatistikleri, 2022-2026 Resmi İstatistik Programı çerçevesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanmaktadır. 

(2) Atık Bertaraf ve Geri Kazanım Tesisleri Anketi kapsamında nihai atık bertaraf ve geri kazanım verilerini elde etmek amaçlandığından; atık toplama, ayrıştırma, ara depolama gibi ön-işlem tesisleri kapsam dışı tutulmuştur. Bu veriler ithal atıkları da kapsamaktadır.